ប្រធានសក្តិ (force majeure)

មាត្រា ៣៨៩ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីកំណត់ថា ការមិនអនុវត្តកាតព្វកិច្ចសំដៅ​ទៅលើ​ករណី​​ដែល​​កូន​បំណុល​​មិនអនុវត្តកាតព្វកិច្ចដែលកើតឡើងពីកិច្ចសន្យា។ មាត្រា ៣៩០ នៃច្បាប់​ដដែល​​ចែងថា ក្នុង​ករណី​ដែលមាន​ការមិន​អនុវត្ត​កាតព្វ​កិច្ច​របស់កូនបំណុល ម្ចាស់បំណុល​អាចទាម​ទារ​ឲ្យ​​អនុវត្ត​​ដោយបង្ខំ សងសំណង​នៃកា​រ​ខូច​ខាត ឬរំលាយកិច្ចសន្យា។ តើករណី​ប្រធាន​​សក្តិអាច​ធ្វើ​​ឲ្យ​កូនបំណុល​​​រួចផុតពី​ការអនុវត្ត​កាតព្វ​កិច្ចនៃកិច្ចសន្យា និងការទទួលខុស​ត្រូវ​​ចំពោះ​ការ​មិន​​អនុវត្ត​កាតព្វ​កិច្ចដោយមូលហេតុនៃប្រធានសក្តិនោះដែរឬទេ? អត្ថបទ​​នេះ​ពិភាក្សាដោយសង្ខេប​អំពី “ប្រធាន​សក្តិ” ឬ “force majeure“​ ជា​ភាសា​អង់គ្លេស ដើម្បី​ផ្តល់​​គំនិត​សម្រាប់​​ការ​សិក្សា​ស្រាវ​​​ជ្រាវអំពីប្រធានបទនេះ។

១. “ខ” សន្យាអំពីករណីប្រធានសក្តិ ដែលមាននៅក្នុងកិច្ចសន្យា៖

មាត្រា ៣១១ នៃក្រមរដ្ឋប្បវេណីកំណត់ថាកិច្ចសន្យាគឺជាកិរិយាដែលបុគ្គលពីរនាក់ ឬ​ច្រើននាក់មានឆន្ទៈត្រូវគ្នាព្រមបង្កើត កែប្រែ ឬរំលត់នូវកាតព្វកិច្ច។ មាត្រានេះ​ត្រូវបានតាក់​តែង​​ឡើង​អនុលោមតាម​គោល​ការណ៍​​​សេរី​ភាព​នៃ​កិច្ចសន្យា។ ហេតុនេះភាគីនៃ​កិច្ចសន្យា​អាច​អនុវត្ត​គោលការណ៍នៃប្រធានសក្តិក្នុងការអនុវត្តកិច្ចសន្យារបស់ខ្លួនបាន។ ពោលគឺ ភាគីនៃ​កិច្ច​សន្យា​​ដែល​មាន​​​បំណង​ការពារខ្លួនពីការ​ទទួល​​​ខុស​ត្រូវ​​ចំពោះ​​​ការ​មិន​​​អនុវត្ត​កិច្ចសន្យា ដោយ​សារ​​មូល​ហេតុ​​ប្រធានសក្តិ អាចកំណត់​ក្នុង​កិច្ច​សន្យា​របស់​ខ្លួន​​​អំពី​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​​ដែល​ត្រូវ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ប្រធាន​​​​សក្តិ និងមធ្យោបាយសង្រ្គោះ ឬដំណោះ​ស្រាយ​​នៅ​ពេល​កើត​ឡើង​នូវ​ករណី​នៃ​ប្រធាន​សក្តិនោះ។ 

ក្នុងការអនុវត្ត ភាគីនៃកិច្ចសន្យាភាគីច្រើនព្រមព្រៀងថា ប្រធានសក្តិគឺ​ជា​​ព្រឹត្តិការណ៍​ដូច​ជា​​រញ្ជួយដី ទឹក​ជំនន់ខ្យល់ព្យុះ ភ្នំភ្លើងផ្ទុះ ការ​រាតត្បាត​នៃ​ជំងឺ កូដកម្ម សង្រ្គាម ចលា​ចល​​ក្នុងសង្គម​ សម្មភាព ឬ​វិធាន​ការ​របស់​រដ្ឋជាដើម ​ដែលព្រឹត្តិ​ការ​ទាំង​អស់នេះ​កើត​​ឡើង​​​ក្រៅ​ឆន្ទៈ​របស់ភាគី មិន​អាច​ប៉ាន់ស្មានជាមុន និង​មិន​អាច​ជម្នះ​បាន។ ក្រៅពី​នេះភាគីក៏អាចកំណត់​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​​​ផ្សេង​​​​ទៀតថា​ជា​ប្រធាន​សក្តិ​ទៅតាមការព្រមព្រៀងរបស់ខ្លួនផងដែរ។ តាមឧទាហរណ៍​​ខាង​លើ ប្រធានសក្តិអាចជាព្រឹត្តិការធម្មជាតិដែល​មិន​មានបុគ្គលណា​មួយ​ត្រូវ​ទទូល​ខុសត្រូវ ឬ​ព្រឹត្តិ​ការណ៍ក្រៅពីគ្រោះធម្មជាតិ។

២. ករណីប្រធានសក្តិដែលត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់៖

ប្រសិន​​បើភាគី​ពុំ​បាន​កំណត់​អំពី​ប្រធានសក្តិ​នៅក្នុង​កិច្ច​សន្យា​​ទេនោះ អាចនាំ​ឲ្យ​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​​​​មួយ​ចំនួន​​​ដែល​រារាំង​ការ​​អនុវត្ត​កាតព្វកិច្ច​ មិនត្រូវបានចាត់​ទុក​ជា​ករណី​ប្រធាន​សក្តិ ព្រោះ​មិនបាន​កំណត់​​ច្បាស់​លាស់​ក្នុង​កិច្ចសន្យា។ក្នុងករណីដែលភាគីនៃកិច្ចសន្យា​ពុំមានការ​កំណត់​អំពី​និយមន័យ​នៃប្រធានសក្តិនៅក្នុងកិច្ចសន្យារបស់​​ខ្លួនជាមុន តើព្រឹត្តិការណ៍​ណា​ខ្លះ​ត្រូ​វ​​បានចាត់ទុក​ថា​ជា​ករណី​ប្រធានសក្តិ? 

យោង​សន្ទា​នុក្រម ផ្នែករដ្ឋប្បវេណីនៃក្រមរដ្ឋប្បវេណី ប្រធានសក្តិសំដៅដល់​ព្រឹត្តិការណ៍​ដែល​​កើត​ឡើង​ក្រៅ​ឆន្ទៈ​របស់​ភាគី មិន​អាច​ប៉ាន់ស្មានជាមុន និងមិនអាចជម្នះបាន។ ជាការ​បក​ស្រាយ​​ប្រធាន​សក្តិអាចជា​ព្រឹត្តិ​​ការណ៍​​ដែល​កើតពីធម្មជាតិ ឬព្រឹត្តិការណ៍ដែលកើត​ឡើង​ក្រៅ​ពី​ធម្មជាតិ​ ដរាបណាព្រឹត្តិការណ៍​នោះ​បំពេញ​លក្ខខណ្ឌដូចខាងក្រោម៖

(១) ព្រឹត្តិការណ៍​នោះកើតឡើងក្រៅឆន្ទៈរបស់ភាគី។ ភាគីដែលរងគ្រោះដោយសារ​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​​​នោះ​មិន​​​បានពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល​ទៅនឹងមូល​ហេតុនៃការកើត​ឡើង​នៃព្រឹត្តិការណ៍​នោះ។  

(២) ព្រឹត្តិការណ៍នោះមិនអាចប៉ាន់ស្មានជាមុនបានឡើយ។ បើព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​អាច​ត្រូវ​​​បាន​​​ប៉ាន់​ស្មានបាន ព្រឹត្តិការណ៍នោះមិនមែនជាប្រធានសក្តិឡើយ។

(៣) ព្រឹត្តិ​ការណ៍នោះមិនអាចជម្នះបាន មិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ បើព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​អាច​ត្រូវ​បាន​​​​គ្រប់គ្រងបានគឺមិន​មែន​ជា​ករណី​ប្រធាន​សក្តិ​ឡើយ​។​ ​ 

ក្នុងករណីដែលភាគីពុំបានកំណត់អំពីមធ្យោបាយសង្គ្រោះ ឬដំណោះស្រាយចំពោះ​ភាគី​ដែល​រង​គ្រោះ​ដោយសារករណីនៃប្រធានសក្តិនេះនៅក្នុងកិច្ចសន្យាទេនោះ តើ​ច្បាប់បាន​ផ្តល់​នូវ​ដំណោះ​ស្រាយ​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច? ដើម្បីឆ្លើយ​នឹង​សំណួរនេះ គេត្រូវពិនិត្យលើ​បទប្បញ្ញត្តិ​ច្បាប់​ចំពោះករណីនីមួយៗ។  

Categories Commercial Laws_Khmer Texts

2 thoughts on “ប្រធានសក្តិ (force majeure)

  1. Thanks for your detailed explanation!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close